تب در نوزاد

تب در نوزاد

 

مقدمه: یك راه سریع برای تشخیص تب در نوزادان، لمس کردن  پیشانی است. مطالعات نشان داده اند كه این روش ساده در خیلی از موارد دقیق است. استفاده از دماسنج (ترمومتر) می تواند ما را در تشخیص تب مطمئن كند. درجه حرارت طبیعی كودك سالم بین 36 تا 37.5 درجه سانتیگراد است. اگر درجه حرارت مقعدی كودك بالای 38 درجه سانتیگراد باشد، تب دارد. در صورتیكه كودك زیر 3 ماه باشد باید بلافاصله به پزشك مراجعه كرد.

چه زمانی باید به پزشك مراجعه كرد؟

درجه حرارت مقعدی تنها شاخص نگران كننده بودن تب در اطفال نیست. سن و رفتار كودك نیز مهم است. تب در اطفال زیر 3 ماه جدی تر است. در اطفال بالاتر از 3 ماه، تب بالایی كه مانع بازی كردن و غذا خوردن كودك نمی شود ممكن است چندان جدی نباشد. باید توجه داشت، زمانی كه كودك در حال فعالیت است بدنش گرمتر از زمانی است كه تازه از خواب بیدار شده است. نكته دیگری كه باید به یاد داشت این است كه سیكل طبیعی ترموستات داخلی بدن انسان بگونه ای است كه درجه حرارت بدن در ساعات غروب و سر شب بالا می رود.

با توجه به آنچه گفته شد، در موراد زیر باید به پزشك مراجعه كرد:

  • درجه حرارت مقعدی بالای 38 درجه سانتیگراد در اطفال كمتر از سه ماه
  • درجه حرارت مقعدی بالای 38.3 درجه سانتیگراد در كودك سه ماهه و بالاتر

در ضمن وجود یک یا چند مورد از علائم زیر همراه با تب می تواند نشانه جدی بودن مشكل باشد:

  • كاهش اشتها
  • بی حالی
  • رنگ پریدگی یا بر افروختگی واضح
  • وجود تغییرات دیگر در رفتار یا ظاهر كودك

دلیل تب چیست؟

تب زمانی اتفاق می افتد که قسمت تعدیل گرمای درونی بدن، دمای بدن را از حد طبیعی بالاتر ببرد. این بخش در قسمتی از مغز به نام "هیپوتالاموس" قرار دارد. هیپوتالاموس گیرنده هایی دارد که دمای بدن را کنترل کرده و با ارسال پیام هایی به مغز، دمای بدن را در حرارت مشخصی ثابت نگه میدارد. این دما معمولاً حدود ۳۷ درجه سانتی گراد است.

تغییر دما، روش بدن برای مقابله با عواملی است که باعث عفونت می شوند. از آنجا كه تب قسمتی از واكنش دفاعی بدن به باكتری ها و ویروس هاست، دفاع بدن در مقابل عفونت ها، وقتی درجه حرارت بدن بالا باشد مؤثرتر است. از سوی دیگر، اگر درجه حرارت بدن خیلی بالا باشد كودك به خوبی غذا نمی‌خورد، مایعات نمی نوشد و نمی خوابد و این مسایل باعث می شود دیرتر بهبود یابد. یك راه حل این است كه با نظر پزشك به كودك استامینوفن یا ایبوپروفن كودكان بدهیم. (توجه داشته باشید كه ایبوپروفن در كودكان زیر 6 ماه توصیه نمی شود.) هر دو این داروها به پایین آوردن تب كمك می كنند بدون آنكه بر دفاع بدن در مقابل عفونت اختلالی ایجاد كنند. با پایین آمدن تب، حال كودك بهتر شده و مایعات بیشتری می نوشد و همین مسئله بهبود را تسریع می كند.

راه های پایین آوردن تب

اگر كودك بر اثر تب بی حال نشده است لزومی به استفاده از دارو نیست. برای پایین آوردن تب می توان مقدار بیشتری شیر مادر یا شیر خشك به كودك داد تا هم درجه حرارتش پایین آید و هم از كم شدن آب بدن جلوگیری شود. بالا بودن درجه حرارت بدن كودك ممكن است ناشی از لباس بیش از حد، هوای گرم، و یا فعالیت زیاد باشد.

اگر تب كودک را اذیت می كند، می توان او را با آب ولرم پاشویه كرد و یا در وان پر از آب ولرم قرار داد. پاشویه به شستن پاها و یا انداختن پارچه خیس روی پاها محدود نمی شود. برای پاشویه می توان یک اسفنج را به آب ولرم آغشته كرده و از بالا روی بدن كودك كشید.

در صورت وقوع تشنج ناشی از تب چكار باید كرد؟

بالا رفتن ناگهانی تب (در حدود 38.9 تا 40.5 درجه سانتی گراد) ممكن است سبب تشنج شود. در بیشتر موارد، "تشنج ناشی از تب" بی خطر است ولی این از اهمیت موضوع كم نمی كند و باید به آن توجه كافی كرد. در صورتیكه كودك به چنین تشنجی دچار شد (تنفس كودك سنگین می شود، آب دهانش راه می افتد، سیاهی چشم هایش بالا می رود، و یا دست و پایش بشدت تكان می خورد)، باید بلافاصله او را به پشت یا به پهلو و دور از اجسام سخت و تیز خواباند. سر كودک را باید به آرامی به یک طرف برگرداند تا استفراغ یا بزاق به راحتی از دهانش خارج شود. این نوع تشنج ها معمولاً بین ده ثانیه تا سه یا چهار دقیقه طول می كشند.

حتی اگر تشنج خفیف باشد یا فقط چند ثانیه طول كشیده باشد باید در این مورد با پزشك متخصص تماس گرفته و در صورت لزوم مراجعه شود. اگر در زمان تشنج رنگ كودك به آبی متمایل شد، بیشتر از چند دقیقه تكان های شدید داشت، بعد از تشنج در نفس كشیدن مشكل داشت و یا یك ساعت بعد از تشنج هنوز هم بی حال و خواب آلوده بود، مراجعه به اورژانس ضروری است.

چرا تب كودك بعد از پایین آمدن دوباره بر می گردد؟

تا زمانی كه عفونت برطرف نشود كودك تب می كند و این مسئله ممكن است 2 تا 3 روز طول بكشد. بعضی عفونت ها نظیر آنفولانزا، ممكن است 5 تا 7 روز طول بكشد. اگر كودك آنتی بیوتیك دریافت می کند، ممكن است 48 ساعت طول بكشد تا تب پایین بیاید. داروهای تب بر درجه حرارت بدن را موقتا پایین می آوردند ولی تأثیری بر عفونت ندارند.

وجود تب بدون علامت دیگر

در صورتیكه كودك تب داشته باشد ولی علائم دیگری نظیر آبریزش بینی، سرفه، استفراغ، یا اسهال نداشته باشد تشخیص می تواند مشكل باشد. بعضی عفونت های ویروسی نظیر Roseola (جوش های قرمز پوستی) سبب ایجاد سه روز تب بالا بدون علائم و متعاقب آن جوش های صورتی كم رنگ بر روی پوست تنه می شوند. عفونت های جدی تر نظیر مننژیت (التهاب پرده های نخاع)، عفونت های ادراری و باكتریمی نیز ممكن است سبب تب بالا بدون علائم دیگر شوند. در صورتیكه كودك تب بالا بدون علائم دیگر دارد باید به پزشك مراجعه شود. 

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به شرکت بهداشت کار می باشد.