مزایای شیر مادر

مزایای شیر مادر

 

مقدمه: شیر مادر هدیه ای با آثار ماندگار است که فواید آن تا آخر عمر همراه کودک خواهد بود. از بین تمام علل و عواملی که بر روند رشد و نمو شیرخوار تأثیر می گذارند، تغذیه دارای جایگاه بالاتری است که هم بر رشد و هم بر نمو تأثیر شگرفی دارد. بلافاصله بعد از تولد تا چندین روز پس از آن مایعی از سینه مادر ترشح می شود که غلیظ و زردرنگ است که به آن "آغوز" یا "کلستروم" گفته می شود و سرشار از مواد ایمنی زا برای نوزاد است.

ترکیب کلستروم

کلستروم یا آغوز، ماده غذایی بسیار مقوی است که تا چند روز پس از زایمان ترشح می شود. اهمیت کلستروم یا آغوز در نوع و میزان پروتئینهای آن است که میزان آن در آغوز سه برابر شیر مادر است و این پروتئینها، ایمنی بخش می باشند. این پروتئینها در آغوز مادری که نوزاد نارس به دنیا آورده نسبت به پروتئین آغوز مادرانی که به موقع زایمان کرده اند، 20% بیشتر است. بنابراین، آغوز سرشار از مواد مختلف ایمنی زا بر ضد باکتریها و ویروسها می باشد.

ترکیب شیر مادر

شیر مادر دارای سه دسته اصلی از مواد غذایی یعنی قند، چربی و پروتئین است.

قند: نوع قند شیر مادر، لاکتوز است. از آنجا که سلولهای مغز فقط از قندی به نام گلوکز تغذیه می کنند، رشد و تکامل مغزی نوزاد با میزان قند موجود در شیر مادر و توانایی نوزاد در هضم و جذب لاکتوز ارتباط مستقیم دارد.

پروتئین: پروتئین شیر مادر سهل الهضم می باشد و حاوی موادی است که در بدن نوزاد ساخته نمی‌شوند .

چربی: چربی ها مهمترین منبع تولید و ذخیره انرژی در بدن هستند، به طوری که هر یک گرم چربی حدود نه کیلوکالری انرژی تولید می کند، در حالی که هر گرم قند یا پروتئین حدود چهار کیلوکالری انرژی تولید می کند. مواد چرب شیر مادر برای رشد و تکامل مغز بسیار مهم است .مهمترین امتیاز و ویژگی شیر مادر نسبت به بقیه شیرها و بخصوص نسبت به شیرخشک، تازگی و طراوت آن است.

شیر مادر، نه تنها عاری از میکروب است، بلکه سرشار از مواد ایمنی بخش بوده و به طور مستقیم، به مصرف شیرخوار میرسد و نیاز به نگهداری و جوشاندن و مسایل دیگر ندارد.

ویتامینها: شیر مادر حاوی ویتامین های ضروری و مواد معدنی مختلف است، مهمترین ویتامینهای شیر مادر عبارتند از: ویتامین K، ویتامین  D، ویتامین E و ویتامین C.

مواد معدنی: شیر مادر حاوی بعضی از مواد معدنی مهم و ضروری است. که مهمترین آنها آهن، روی، منیزیم و املاح دیگر مثل سدیم، پتاسیم، کلسیم و فسفر میباشد. به دلیل اینکه کلیه های نوزادان و شیرخواران ظریف و حساس است و تحمل بار زیاد املاح را ندارد، میزان املاح در شیر مادر کم و متناسب با کلیه شیرخوار است.

مزایای شیر مادر

مزایای مربوط به کودک: شیر مادر به تنهایی می تواند از لحظه تولد تا پایان 6 ماهگی تمام نیازهای غذائی شیرخوار را برای رشد طبیعی او تأمین کند. شیر مادر به خصوص آغوز حاوی مواد مفید و ارزنده ایمنی است که کودک را در مقابل میکروبها و انگل ها محافظت می کند. مواد مختلف ضد عفونت در شیر مادر احتمال ابتلای شیرخوار را به بسیاری از عفونت ها به ویژه عفونت گوش و عفونت های گوارشی و تنفسی کاهش می دهد.

میزان ابتلا به آسم، اگزما و انواع آلرژی در شیر مادرخواران کمتر گزارش شده است. در شیر مادرخواران به علت سوخت و ساز بهتر کلسترول، مشکل افزایش کلسترول در بزرگسالی و احتمال خطر ابتلا به بیماریهای قلبی ـ عروقی کمتر است.

چربی و پروتئین شیر مادر بهتر از چربی و پروتئین دیگر انواع شیرها هضم و جذب می شود. به همین دلیل دردهای قولنجی (کولیک)، جمع شدن گاز، استفراغ و حساسیت نسبت به پروتئین در این شیرخواران کمتر مشاهده می شود.

ترکیب شیر مادر همراه با رشد شیرخوار تغییر پیدا می کند. چربی شیر مادر در شروع هر وعده شیر کمتر است و سپس میزان آن تدریجاً بیشتر می شود. این تغییرات کمک بزرگی به سیر نگهداشتن شیرخوار می کند. چربی شیر مادر در تکامل سیستم عصبی، بینایی، افزایش بهره هوشی و مهارت های تکاملی شیرخواران موثر است .

در تغذیه با شیر مادر، شیرخوار پرخوری نمی کند و کمتر چاق می شود. چاقی این دوران  زمینه ساز عوارض قلبی ـ عروقی، مفصلی و بیماری قند در بزرگسالی است.

به علت وجود آب کافی در شیر مادر به خصوص در ابتدای شیر، تشنگی شیرخوار برطرف شده و اشتهای او تحریک می شود و نیازی به دادن آب یا آب قند حتی در مکان های بسیار گرم و خشک نیست. میزان سدیم و پروتئین شیر مادر به حدی است که به کلیه های نوزاد که هنوز کامل نشده اند صدمه ای وارد نمی کند.

شیر مادر پاکیزه، دارای درجه حرارت مناسب و عاری از آلودگی میکروبی است. تغذیه با شیر مادر رابطه عاطفی بین مادر و فرزند را بیشتر می کند. تماس و توجه مادر هنگام شیر دادن اثر مطلوبی بر رشد شیرخوار دارد. تماس پوستی مادر و نوزاد علاوه بر برقراری پیوند عاطفی بین آنان، سبب گرم نگهداشتن نوزاد و بهبود رشد و تکامل وی می شود .

جذب کلسیم شیر مادر به سبب نسبت مناسب کلسیم به فسفر بهتر انجام می شود. جذب آهن شیر مادر به مراتب بهتر صورت می گیرد.

احتمال بروز اسهال در شیر مادرخواران به مراتب کمتر است و نیز به سبب نوع مدفوع، سوختگی ناحیه تناسلی کمتر دیده میشود.

احتمال ابتلا به سرطان های دوران کودکی از جمله سرطان خون و سرطان غدد لنفاوی در شیرخوارانی که با شیر مادر تغذیه می شوند، به مراتب کمتر است.

مزایای مربوط به مادر

تغذیه انحصاری و مکرر شیرخوار با شیر مادر در شب و روز عادت ماهیانه مادر و امکان تخمک گذاری وی را به تعویق می اندازد. در نتیجه، حاملگی های زودرس کمتر اتفاق میافتد.

جمع شدن و برگشت رحم به اندازه طبیعی در مادرانی که به نوزادانشان شیر می دهند، سریع تر انجام می گیرد. برگشت سریع رحم به حالت طبیعی و دیرتر شروع شدن عادت ماهیانه به دلیل شیردهی، باعث جلوگیری از کم خونی مادر می شود.

مادرانی که به نوزادشان شیر می دهند چون از چربی ذخیره شده دوران بارداری برای ساختن شیر استفاده می کنند، زودتر وزن اضافی را از دست می دهند و پستان ها و اندامشان نیز به همین دلیل زودتر به حالت طبیعی قبل از بارداری بر می گردد.

احتمال ابتلا به سرطان پستان و تخمدان در زنان شیرده کمتر است.

مادر به دلیل تماس های مکرر کودک با بدنش در جریان شیردهی و احساس آرامش و رضایتی که از این تماس حاصل می شود، وضع روحی و عاطفی بهتری خواهد داشت.

مزایای اقتصادی ـ اجتماعی

تغذیه با شیر مادر با توجه به افزایش نیاز غذایی مادر در طول شیردهی از هر شیوه دیگر تغذیه، به مراتب ارزانتر است.

شیر مادرخواران چون کمتر بیمار می شوند هزینه درمان آنها به طور مشخص کاهش می یابد.

در بیمارستان هایی که از شیوه هم اتاقی مادر و نوزاد استفاده می شود بروز عفونت و همه گیر شدن آن در بین نوزادان، به مراتب کمتر اتفاق می افتد و طبق محاسبات دقیق، هزینه بیمارستان ها و نیروی انسانی مورد نیاز هم کاهش مییابد.

مادرانی که کودکانشان را از شیر خود تغذیه می کنند علاوه بر کمک به رشد و تکامل مناسب نسل آینده، از خروج مبالغ هنگفتی ارز به خارج از کشور برای ورود شیر خشک جلوگیری و از این طریق به توسعه اقتصادی کشور کمک می کنند.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به شرکت بهداشت کار می باشد.